Փիսիկը նըստել
Մի մութ անկյունում,
Ունքերը կիտել
Ու լաց է լինում։
Մոտիկ է գալիս
Մի ուրիշ կատու.
— Ինչո՞ւ ես լալիս,
Ա՛յ փիսիկ ջան, դու…
— Հապա ի՞նչ անեմ,
Որ լաց չըլինեմ.—
Գանգատ է անում
Փիսոն տըխրադեմ։
Էն Համոն թաքուն
Մածունը կերավ,
Գընաց տատի մոտ
Ինձ վըրա դըրավ։
Հիմի տատիկի
Ետևից ընկած,
Ինձ են ման գալի
Մի-մի փետ առած
Էն քոթոթ Սուրենն,
Անոն ու Մոսոն։
Ո՞ւր է, ասում են,
Ո՞ւր է գող Փիսոն,
Ա՜խ, թե մի գըտա՜նք,
Մածուն ցույց կըտա՜նք.
Էսպես բան սարքեց
Էն Համոն իմ դեմ.
Ի՞նչ անեմ հապա,
Որ լաց չըլինեմ…
Ու Փիսոն նըստել
Մի մութ անկյունում,
Ունքերը կիտել
Ու լաց է լինում։

Խաղա՝ խաղը

Եթե ծերուկ Փոլարդը դեռեւս ողջ է, հուսով եմ, որ կկարդա սա, քանի որ կուզենայի, որ իմանա, որ ես գող չեմ եւ երբեք չեմ եղել: Փոխանակ որեւէ սուտ մոգոնելու (ինչը որ կարող էի անել), ճշմարտությունն ասացի ու մտրակվեցի: Ձաղկվելը հոգ չէ, քանի որ նախակրթարանում հաճախ էի մտրակահարվում: Սա դաստիարակությանս մասն էր կազմում: Երբեմն արժանի էի, երբեմն` ոչ: Պարոն Փոլարդի մտրակահարմանն արժանի չէի եւ հուսով եմ, որ նա կկարդա սա, եւ իրեն պիտի ասեմ, թե ինչու: Այդ օրն ի վիճակի չէի իրեն ասելու, քանզի չգիտեի, թե իմացածս ինչպես բացատրեի, ուրախ եմ, որ չեմ մոռացել, որովհետեւ հույժ կարևոր է:

Գարնանային տանձերի մասին էր:

Ցցավոր ցանկապատով պատված այգում ծառեր էին աճում, սակայն ճյուղերից ոմանք ցանկապատից դուրս էին անցնում: Վեց տարեկան էի, բայց տրամաբանող: Ցանկապատը, տրամաբանեցի, կարող է պատսպարել միայն իր մեջ ամփոփվածը:

Ուստիև, ասացի, որ ցանկապատից այս կողմ աճող տանձերն իմն են, եթե, իհարկե, կարողանամ նրանց հասնել:

Չկարողացա: Սակայն սերն առ տանձերը խանդավառեց ինձ: Տանձերն ունակ էի տեսնել և գիտեի, որ ուզում եմ: Միայն ուտելու համար չէ, որ ուզում էի, դա բարբարոսություն պիտի լիներ: Դրանք ուզում էի, մանավանդ ուզելու համար: Տանձ էի ուզում, և այդ պահին սրանք էին ամենամերձավորներն ու փափագելիները: Ավելին, ուզում էի ուզել և ունենալ և ձևը գտա:

Դպրոցի ճանապարհին պատահեց այդ, և ծառերը դպրոցից ընդամենը երկու շենք էին հեռու: Ծարավի էի աճող պտուղների անուշահամ հեղուկներին, ու նվազ շոշափելի բաների: Սա գողություն չի, ասացի:

Արկածախնդրություն էր սա: Նաև`արվեստ, նաև`կրոն, այս կարգի գողությունը պաշտամունքի ձև էր առնում: Սա գողություն չի, ասացի:

Եբրայեցի մի տղայի` Այզեքսին ասացի, որ ծառերի մոտ եմ գնում, ու նա ասաց, որ դա գողություն է: Դա ոչինչ չէր նշանակում, կամ էլ նշանակում էր, որ վախենում էր ինձ հետ գալ: Այդ պահին փույթ չէր, թե ինչ էր նշանակում, ու վազելով փողոցն ի վար, հեռացա դպրոցի բակից: Չգիտեի, որ դադարը մի քանի րոպե կտևեր, բայց գիտեի, որ երբեք երկար չէր տևի: Անշուշտ, ոչ շատ երկար: Իմ կարծիքով, այն պիտի տևեր առհավետ:

Վեց տարեկան հասակում դեպի տանձեր վազելը բազում դասական գեղեցիկ բաներ էր պարունակում` երաժշտություն, բանաստեղծություն ու, թերևս` պատերազմ: Ծառերին հասա շնչասպառ, բայց կայտառ ու ժպտուն: Տանձերը թխլիկ էին եւ ուտելու և ճյուղերից պոկվելու պատրաստ: Արևը ջերմ էր ու բազում պայծառ բաների պահն էր` օդի, մարմնի ու մտքի:

Տերևների արանքում տեսա տանձերը, թխլիկ ու ալ, կենաց ավիշը` արևից, եւ ուզում էի: Սա մի բան էր, որի մասին չէի կարող խոսել երկրորդ դասարանում, քանի որ դեռ բառեր չէի գտել դրա համար: Խոսում էին միայն հեշտ բաների մասին, իսկ տանձերը հիմնական էին, եւ դյուրին չէր դրանց մասին խոսելը, եթե տանձերից տարբեր բան կարծեիր դրանք: Եթե պատահում էր, որ խոսում էին տանձերի մասին, սոսկ իբրև ապրանք էին նկատում, տասներկու հատը՝ այսքան, եւ ոչ թե հրաշափառորեն ապրող նյութի ձևեր, տարօրինակ, հուզիչ եւ հիանալի: Տանձերի մասին մտածում էին ծառերից անջատ, և երկրից ու արևից անջատ, ինչը որ տխմարություն էր:

Նրանք իմն էին, եթե կարողանայի հասնել: Նրանց տեսնելն իսկ բավականաչափ լավ էր, սակայն շաբաթներ շարունակ նայում էի նրանց: Ծառերը տեսել էի տերևաթափից հետո: Տեսել էի տերևների հայտնվելը, բողբոջների ծնունդը: Տեսել էի բողբոջների անհետելը` խակ ու պինդ ու կանաչ տանձերի երևման ճնշման տակ:

Հիմա տանձերը հասուն էին ու պատրաստ, ու ես էլ էի պատրաստ: Եվ տանձերն ինձ Աստված էր պարգևել:

Սակայն ուտելու համար չէի ուզում, այլ շոշափելու, զգալու եւ ճանաչելու համար: Համագրավ կյանքը, որ կարող էր քայքայվել, ճանաչելու եւ անմահացնելու համար:

Գողը կարող է լիապես արվեստագետ եւ փիլիսոփա լինել եւ, թերեւս, պետք է, որ երկուսն էլ լինի: Չգիտեմ, փիլիսոփայությունը հնարեցի գողությունն արդարացնելու համա՞ր, թե՞ գողությունն ուրացա, որ փիլիսոփայություն մոգոնեմ: Գիտեմ, որ անկեղծ էի տանձերն ուտելու հարցում, եւ գիտեի, որ որոշել էի դրանք ձեռք բերել ու մնալ անմեղ:

Մաս երկրորդ

Հետագայում, երբ ինձ գող հորջորջեցին, տկարացա ու գրեթե հավատացի, թե գող էի, բայց դա ճիշտ չէր:

Եվ խնդուն էի ես տանձի ճյուղերի ներքո, սակայն ավերող ու վատնող մեկի ծիծաղը չէր իմը: Արվեստագետը մեկն է, որ նայում ու տեսնում է, եւ տեսողություն ունեցող ցանկացած անձ` կույր չէ:

Ես տեսնում էի տանձերը: Նախ նրանց տեսա աչքերով եւ հետզհետե նրանց տեսա մարմնիս բոլոր հյուլեներով, եւ ողջ սրտով: Հետեւաբար, նրանք իմն էին:

Նաև այն բանի համար, որ գտնվում էին ցանկապատից այս կողմ անցնող ճյուղերի վրա:

Վաղ հասակի դժբախտությունն այն է, որ չի կարողանում խոսել, երբ ամենից շատ ասելիքն ունի, եւ հասուն տարիքի տրտմությունն էլ այն է, որ շատախոս է, երբ մոռացել է որտեղից սկսել և ինչ լեզու գործածել: Օհ, այո, սխալ ենք դաստիարակված, ճիշտ որ, գոնե գիտենք, որ մոռացել ենք:

Չէի կարող հասնել նրանց, և ուրեմն փորձեցի ցատկել, ինչը որ հիասքանչ էր: Նախ ցատկեցի ճյուղ բռնելու և ինձ մոտեցնելու մտքով, բայց երկու կամ երեք անգամ ցատկելուց հետո շարունակեցի ցատկել, քանի որ ցատկելը հիասքանչ էր:

Տանձերը տանձերից առավել բան կարծելու պես էր: Երկրից փոքր-ինչ պոկվել դեպի վեր, ներքուստ եւ արտաքուստ, ու հետո հանկարծ ձայնելով դառնալ դեպ նա, լինել միս եւ մսից առավել մի բան եւ լի նրանով: Եվ ցատկեցի բյուր անգամներ:

Ցատկում էի, երբ լսեցի դպրոցի զանգի ձայնը, եւ հիշեցի, որ դա ամենից առաջ տխրեցրեց ինձ, քանի որ գիտեի, որ ուշացել եմ: Սակայն մի ակնթարթ անց այլևս չմտահոգվեցի ուշանալուս համար, որպես արդարացում ունենալով թե՛ հասուն տանձերը, և թե՛ ցատկելու հայտնագործությունը:

Սակայն խոսքով միանգամայն անբացատրելի: Չէի դադարում մտածելուց, որ ինձ պիտի հարցաքննեին, և ես բացատրելու բառեր պիտի չգտնեի: Միայն գիտեի, որ գիտեի:

Չորացած մի ճյուղով հինգ տանձ իջեցրի, անշուշտ բազում այլք ևս կային, սակայն հինգ հատը զատեցի, նրանք, որ ամենից շատ էին պատրաստ: Մեկը կերա: Չորսը տասը րոպե ուշացումով դասարան տարա` դրանք որպես ուշացման պատճառ ի ցույց դնելով: Չեմ հիշում, թե ինչ ասացի, բայց հասուն տանձերը ցույց տվեցի:

Դա ակնթարթային անհասկացողություն առաջացրեց, և հասկացա, որ ինձ գողի տեղ են դնում, ինչը որ թե շփոթեցուցիչ էր, թե վիրավորական, ասելու ոչինչ չունեի, քանի որ տանձերն ունեի: Նրանք ինքնին փաստ էին և արդարացում, ու շլմորել էի, քանի որ օրիորդ Լարքինի համար տանձերը լոկ փաստ էին: Կարծում էի, թե ավելի ողջամիտ պիտի լիներ, քանի որ երկար էր ապրել և ուսուցչուհի էր:

Նա խիստ գտնվեց ու շատ բաներ ասաց: Միայն հասկացա, որ զայրացած էր և համամիտ էր, թե հարկ էր, որ պատժվեի: Մանրամասները աղոտել են, սակայն հիշում եմ դպրոցի գրասենյակում, ինքս ինձ փոքր-ինչ գող զգալով նստելս, սպասելով մեր տնօրենին` պարոն Փոլարդին:

Մաս երրորդ

Տանձերն իր գրասեղանի վրա էին, անշուշտ, լոկ փաստ: Տրտմակերպ էին նրանք, եւ ես սարսեցի:

Այլևս բան չկար, և ուրեմն մի տանձը կերա: Քաղցր էր, ավելի քաղցր, քան նախորդը, որ կերել էի ծառի մոտ: Միջուկը մնաց ափիս մեջ, այնտեղ մոլեգին տրորվելով: Չկարողացա միջուկի համար արվեստալի կիրառում գտնել եւ ահաբեկված սկսեցի մտածել` տանձի միջուկն ո՞ւմ է պետք, այ հիմար և այլն: Միջուկը պետք է նետվեր, բայց շուրջբոլորը միայն պատեր ու պատուհաններ էին:

Միջուկն էլ կերա, ափիս մեջ մի քանի կուտ մնաց: Դրանք էլ գրպանս դրի, մտորելով սեփական տանձենիներ աճեցնելու մասին:

Մի տանձը հետեւեց մյուսին, քանի որ երկյուղած էի ու խորշում էի ինքս ինձ գող զգալուց: Հակագեղագիտական փորձարկություն էր, քանի որ բերկրանք չէի զգում:

Պարոն Փոլարդը վերջապես եկավ: Նրա հայտնությունն ասես կործանման գալուստն էր, եւ երբ նա հազաց, կարծես թե ողջ աշխարհը ցնցվեց: Հազաց անթիվ անգամ, բազում անգամ խստամբեր նայեց ինձ, եւ այնուհետեւ ասաց. «Իմացա, որ տանձեր ես գողացել: Ո՞ւր են»:

Կարծեցի, թե տանձ էր ուզում, եւ այդ պատճառով շատ ամաչեցի, որովհետեւ իրեն տալու ոչինչ չունեի, բայց կարծում եմ՝ նա հակառակը հասկացավ, թե ես ամաչում էի գող լինելուս համար:

Հետո իմացա, որ պիտի պատժվեմ, քանի որ նա իմ ամոթից օգուտ էր քաղում:

Տհաճ էր նրան ասել, որ գողացել էի, քանի որ չէի գողացել: Ես տանձերը տեսել էի դեռևս տանձ չեղած: Տեսել էի ծառի մերկ ճյուղերը: Տեսել էի տերևներն ու բողբոջները, եւ շարունակել էի տեսնել մինչև նրանց պատրաստ լինելը: Հասունները ինձ էին պատկանում:

— Կերա նրանց,- ասացի:

Ափսոս, որ չկարողացա նրան ասել, որ տանձերը չէի գողացել, քանի որ ես ստեղծել էի նրանց, բայց կարողացա ասել այն, ինչ մյուսներն էին ակնկալում:

— Կերա՞ր տանձերը,- ասաց նա, և ինձ թվաց, որ բարկացած էր:

Այդուհանդերձ ասացի.

— Այո, պարոն:

— Քանի՞ հատ,- ասաց նա:

— Չորս,- ասացի:

— Չորս տանձ գողացա՞ր,- ասաց նա,- հետո կե՞րար:

— Ո՛չ, պարոն,- ասացի,- հինգ հատ: Մեկը ծառի մոտ կերա:

Ամեն բան խճճվեց, և ես հասկացա, որ չեմ կարող տակից դուրս գալ: Ունակ չէի մտաբերելու ինքնուրույն որևէ խոսք, և կարողացածս միայն այն էր, որ հարցերին պատասխանում էի այնպես, որ ինձ պատժելն արդարանար, և նա ինձ պատժեց:

Կաշվե փոկով լավ մտրակեց ինձ, ու ես սաստիկ լաց եղա: Այնքան էլ չէր ցավեցնում, որքան լացիցս կարող էր թվալ, սակայն հարկ էր՝ արտասվեի, քանի որ ինձ համար շատ տարօրինակ էր թվում, որ որեւէ մեկը նույնիսկ մտքի ծայրով չէր ըմբռնում, թե ինչու էի պոկել այդ հինգ տանձերը, եւ ինչո՞ւ այն չորսը դասարան էի տարել, մինչդեռ կարող էի դրանք ուտել եւ մի սուտ մոգոնել, թե մի օտարականի ճանապարհ եմ ցույց տվել, կամ դրա նման մի բան:

Գիտեմ, որ օրիորդ Լարքինը մահացած է, սակայն եթե ծերուկ Փոլարդը դեռեւս ողջ է, հուսով եմ, որ կկարդա սա, որովհետեւ իր համար եմ գրում, և հիմա ասում եմ, որ չգողացա տանձերը, ես արարեցի նրանց, և չորսը դասարան տարա, քանի որ գեղեցիկ էին, եւ ուզում էի, որ մյուսներն էլ տեսնեին, այնպես, ինչպես ես էի տեսնում: Ոչ մի քինախնդրություն, պարոն Փոլարդ, բայց մտածեցի, թե պարտավոր էի ձեզ պատմել այդ օրվա իրողությունը:

Вечером, когда улицы города уже начинали заливаять сумерки, Кирилл ехал домой в переполненном автобусе. Он был уставший после школьных занятий, и ему хотелось немного отдохнуть. На его счастье, место в самом центре салона было свободно, и он сразу сел, удобно устроившись на сиденье.

В салоне стояло несколько пожилых людей, но Кирилл даже не подумал о том, чтобы уступить место. Он смотрел в окно, наблюдая за проносящимися мимо зданиями, и продолжал думать о своем. Вдруг в автобус вошла бабушка, старая и немного согнутая. Она вглядывалась в лицо пассажиров, в поисках свободного места. Кирилл заметил ее взгляд, но вдруг вспомнил, как много ему предстоит сделать, как он устал и как давно мечтал о покое.

Бабушка подошла ближе, и Кирилл почувствовал, как ее взгляд стал настойчивее. Но что-то в нем задерживало его от того, чтобы уступить место. Он чувствовал, что если встанет, то ему станет еще хуже — устанет еще больше, и этот момент для него будет трудным.

Бабушка остановилась рядом, и, не получив ответа, она встала у стойки, продолжая держаться за поручень. Кирилл продолжал сидеть, не зная, что делать. Он видел, как другие пассажиры, несмотря на свою усталость, встали и предложили бабушке место. Кирилл почувствовал некоторое беспокойство, но сразу не мог понять, что это.

Когда его остановка подошла, он вышел из автобуса. Шум города и вечерний свет как бы вернули его к реальности. Он начал задумываться о том, что произошло в автобусе. Кириллу стало неловко. Почему он не уступил место? Ведь бабушка могла бы почувствовать себя лучше, если бы ему хватило силы для этого поступка. В следующий раз, пообещал себе Кирилл, он будет внимательнее к окружающим и подумает о том, как его поступки могут повлиять на других людей.

Этот момент стал для него уроком о том, как важно быть чутким и вежливым, особенно когда рядом люди, которые нуждаются в нашей помощи.

Вопросы для обсуждения:

1. Что означает «уступать место» и почему это важно?
   Важно уступать место пожилым потому что они старше им сложно стоять а у молодых это удается легко.
2. Когда, по твоему мнению, необходимо уступить место в общественном транспорте?
   Да необходимо.
3. Как ты себя чувствуешь, когда тебе кто-то уступает место? Как это влияет на атмосферу в транспорте?
   Я себя чувствую обычно.
4. Как бы ты поступил, если бы в транспорте стоял пожилой человек , женщина с ребенком, беременная женщина, а ты был бы устал и не хотел вставать?
   Им обязательно надо уступать особенно пожилым и беременным.
5. Какие чувства ты испытываешь, если видишь, что кто-то не уступает место пожилому человеку или ребенку?
6. Замечали ситуацию, когда в транспорт заходит пожилой человек, все юные возрастом пассажиры смотрят в окно или закрывают глаза и слушают музыку?
7. Есть и обратная сторона медали։ и пассажиры постарше не уступают место беременным и детям․ Как в этом случае поступить?
8. Обязаны ли мужчины уступать место женщинам и детям?

Задание 1: Синонимы

Прочитай предложения и подбери синонимы к выделенным прилагательным. Заполни пропуски подходящими словами.

1. В автобусе было _______ (тесно), и мне не хватало места для ног.
2. Он был _______ (устал), так как целый день ездил по делам.
3. Поезд опоздал, и мы были _______ (недовольны).
4. Утром в метро всегда очень _______ (многолюдно).
5. Она выглядела _______ (взволнованно), так как не успевала на важную встречу.

Задание 2: Подбери антонимы к следующим прилагательным и заполни пропуски:

1. Пассажиры не заметили _______ (комфортного) состояния в автобусе.
2. Вечерний трамвай был _______ (пустой), и я сидел в нем один.
3. Утренний автобус был _______ (чистый), и все сиденья были заняты.
4. Мы ожидали автобус, но в итоге поездка оказалась _______ (долгая).
5. Сегодня в поезде было _______ (спокойно), все ехали по своим делам.

Задание 3: Напиши небольшое сочинение, которые отражают твое отношение к общественному транспорту.

Улица проектировалась ещё до войны как часть четвёртого транспортного кольца.Появилась в конце 1950-х годов во время застройки района Сокол. До этого улица от Ленинградского проспекта в районе арки д. 73 до пересечения с Окружной железной дорогой называлась Песчаной улицей. После того как речку Таракановку заключили в коллектор, построили на развилке Волоколамского и Ленинградского шоссе д. 77, где разместился детский магазин «Смена», вдоль старинного заброшенного кладбища «Арбатец» была пробита широкая улица, связавшая будущую ул. Народного Ополчения на Октябрьских полях с развилкой двух шоссе. В состав будущей улицы Алабяна вошёл и 1-й Таракановский переулок, ранее тянувшийся вдоль речки Таракановки. По преданию здесь находился деревянный дворец князей Имеритинских, которым предоставил в XVII веке убежище царь Алексей Михайлович. Часть Песчаной улицы до Малого Песчаного переулка потеряла своё название и перешла в состав новой ул. Алабяна. Именно на углу, где Песчаная ул. влилась в ул. Алабяна, на перекрёстке ул. Сурикова и М. Песчаного переулка, составляющих острый угол посёлка художников «Сокол», находится известное старожилам Песчаных переулков района Сокол место падения советского самолёта-гиганта «Максим Горький», совершавшего полёт с Центрального аэродрома на Ходынском поле. В этой катастрофе погибли вместе с экипажем самолёта 36 человек — специалисты-авиаконструкторы, приглашённые на очередной испытательный полёт нового самолёта КБ Сикорского. Место гибели до сих пор не отмечено каким-либо памятным знаком. По левой стороне Песчаной улицы среди частных домов Песчаных переулков стояло здание школы, построенной в 1937 году по проекту М. Г. Куповского. До Великой Отечественной войны это была школа № 597 с начальной школой для подростков. После войны это была школа-восьмилетка № 596. В 1956—1960 гг. школа использовалась как филиал средней школы 706 для самых маленьких. Между 1964 и 1975 годами здание использовалось как вечерняя школа рабочей молодёжи, впоследствии как математический колледж, позже было передано детской спортшколе № 1 Ленинградского района и, наконец, снесено. Улица Алабяна изначально проектировалась как часть будущего пятого кольца Москвы^[8].

Prepositions/Place & Position

The cat is ______ the table.

a) in

b) under

c) behind

The ball is ______ the box.

a) in

b) on

c) across

There is a lamp ______ the bed.

a) above

b) between

c) through

The chair is ______ the window.

a) next to

b) onto

c) off

The children are playing ______ the house.

a) near

b) in front of

c) behind

🚶 վMovement

The boy is walking ______ the street.

a) across

b) onto

c) at

The train goes ______ the tunnel.

a) through

b) around

c) over

The plane is flying ______ the mountains.

a) off

b) over

c) behind

She climbed ______ the roof.

a) onto

b) in

c) at

The dog jumped ______ the bed.

a) off

b) in front of

c) since

Time

The lesson starts ______ 9 o’clock.

a) at

b) in

c) on

We go to school ______ Monday.

a) in

b) on

c) at

I was born ______ 2010.

a) at

b) in

c) on

We always have lunch ______ the afternoon.

a) in

b) on

c) since

She has lived here ______ 2015.

a) in

b) since

c) at

Learn our new words- նոր բառերը սովորել

1. household chores – տնային գործեր
2. messy – անկարգ, չկազմակերպված, թափթփված
3. organized – կազմակերպված
4. responsibility – պատասխանատվություն
5. to help in the house – օգնել տան գործերում
6. room by room – սենյակ առ սենյակ
7. to dust – փոշին մաքրել
8. to sweep – ավլել
9. to wipe the surface – սրբել  մակերեսը
10. sheet – անկողնային սպիտակեղեն (սավան)
11. to make the bed –հավաքել անկողինը
12. to tidy up the room – մաքրել սենյակը
13. to set the table – սեղան դնել
14. laundry – լվացք
15. belongings – անձնական իրեր
16. to change towels – փոխել սրբիչները
17. to refill toilet paper – ավելացնել զուգարանի թուղթը
18. to clean the sink and tub – մաքրել լվացարանը և լոգարանը
19. is full of germs – լի է մանրէներով
20. to set a schedule– կազմել ժամանակացույց
21. to set a daily routine  կազմել ամենօրյա ռեժիմ
22. to work together – աշխատել միասին

Read the text and answer the 8 questions. Get ready for discussion: Should your kids help with household chores?